{"id":1389,"date":"2017-06-22T04:04:46","date_gmt":"2017-06-22T01:04:46","guid":{"rendered":"https:\/\/bakiacil.com\/?p=1389"},"modified":"2021-08-17T00:05:38","modified_gmt":"2021-08-16T21:05:38","slug":"faylar","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bakiacil.com\/en\/faylar.html","title":{"rendered":"Faylar"},"content":{"rendered":"

Kaya\u00e7larda k\u0131r\u0131lma d\u00fczlemleri boyunca birbirinden ayr\u0131lan bloklardan biri di\u011ferine g\u00f6re g\u00f6zle fark edilebilecek kadar yer de\u011fi\u015ftirirse \u201cFay\u201d <\/strong>olu\u015fur. Mekanik bak\u0131mdan faylar ve \u00e7atlaklar birbirlerine benzerler, fakat aralar\u0131ndaki fark; \u00e7atlaklarda k\u0131r\u0131lma d\u00fczlemi boyunca sadece yanlara do\u011fru bir a\u00e7\u0131lma olurken, faylarda k\u0131r\u0131lma d\u00fczlemi \u00fczerinde de\u011fi\u015fik y\u00f6nlere do\u011fru bir blo\u011fun di\u011ferine g\u00f6re kayma hareketi olmaktad\u0131r.<\/span><\/span><\/p>\n

Faylar<\/span><\/h1>\n
\"\"<\/a>
\u015eekil 1<\/strong>. \u00c7atlak ve Fay kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmas\u0131<\/span><\/figcaption><\/figure>\n

1<\/strong>. Faylar\u0131 Olu\u015fturan Unsurlar<\/strong><\/span><\/p>\n

Faylar\u0131n tan\u0131mlama ve s\u0131n\u0131flamas\u0131nda a\u015fa\u011f\u0131da verilen fay unsurlar\u0131 g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurulur:<\/span><\/p>\n

F<\/strong>a<\/strong>y D\u00fczlemi (fay aynas\u0131): <\/strong>Kayma\/yer de\u011fi\u015ftirme hareketinin olu\u015ftu\u011fu d\u00fczleme denir.<\/span><\/p>\n

F<\/strong>a<\/strong>y \u00c7izikleri (slickenside): <\/strong>\u0130ki kat\u0131 yer kabu\u011fu blo\u011fu fay d\u00fczlemi \u00fczerinde birbirlerine g\u00f6re kayarak yer de\u011fi\u015ftirirken, bu d\u00fczlem \u00fczerinde hareketin niteli\u011fini belirleyen birbirine paralel \u00e7izikler olu\u015fur. Bunlara fay \u00e7izikleri (slickenside) denir. Hareketin do\u011frultusunu verir.<\/span><\/p>\n

\"\"<\/a>
\u015eekil 2. Kayma \u00e7izikleri (Silickenside)<\/span><\/figcaption><\/figure>\n

F<\/strong>a<\/strong>y Oluklar\u0131: <\/strong>kayma s\u0131ras\u0131nda bloklardan birisi i\u00e7erisindeki nisbeten dayan\u0131ml\u0131 bir partik\u00fcl (\u00f6rne\u011fin kuvars \u00e7ak\u0131l\u0131) di\u011fer blok \u00fczerinde giderek derinle\u015fen ve aniden son bulan oyuklar olu\u015fturur. Bu oluklara kayma oluklar\u0131 ad\u0131 verilir, hareketin hem do\u011frultusunu hem de y\u00f6n\u00fcn\u00fc belirtmesi bak\u0131m\u0131ndan \u00f6nemlidir. Kayma olu\u011funun giderek derinle\u015fti\u011fi y\u00f6n olmayan blo\u011fun hareket y\u00f6n\u00fcd\u00fcr.<\/span><\/p>\n

Mineralizasyon Basamaklar\u0131: <\/strong>Fay d\u00fczlemleri \u00fczerinde yer de\u011fi\u015ftirmeye dik do\u011frultuda geli\u015fen mineral kristallenmesindeki basamaklar hareketin do\u011frultu ve y\u00f6n\u00fcn\u00fcn belirlenmesinde \u00f6nemli kolayl\u0131klar sa\u011flamaktad\u0131r. Daha \u00e7ok kalsit basamaklar\u0131 \u015feklinde geli\u015fen bu yap\u0131larda basamaklar\u0131n indi\u011fi y\u00f6n hareketin y\u00f6n\u00fcn\u00fc g\u00f6stermektedir. Serpantinitlerde ise benzer \u015fekilde Manyezit basamaklar\u0131 geli\u015fmektedir.<\/span><\/p>\n

\"\"<\/a>
\u015eekil 3. Kalsit basamaklar\u0131<\/span><\/figcaption><\/figure>\n

Birden fazla faylanman\u0131n oldu\u011fu durumlarda fay \u00e7iziklerinden ve\/veya kalsit basamaklar\u0131ndan yararlan\u0131larak faylar\u0131n g\u00f6receli kronolojisi (birbirlerine oranla ya\u015fl\u0131\/gen\u00e7 ili\u015fkileri) hakk\u0131nda bilgi sa\u011flanabilmektedir. Bu durumda kesen ya da \u00fczerleyen \u00e7izik ve\/veya basamak di\u011ferinden daha gen\u00e7tir.<\/span><\/p>\n

\"\"<\/a>
\u015eekil 4. \u0130ki farkl\u0131 faylanmaya ait kayma \u00e7izikleri ve mineralizasyon basamaklar\u0131. Burada 2 ile g\u00f6sterilen, 2 nolu faylanmaya ait mineral basamaklar\u0131, L1 ile g\u00f6sterilen 1 nolu faylanmaya ait mineralizasyon basamaklar\u0131n\u0131 \u00fczerledi\u011fi (\u00f6rtt\u00fc\u011f\u00fc) i\u00e7in daha sonar olu\u015fmu\u015ftur, dolay\u0131s\u0131yla daha gen\u00e7tir. Benzer \u015fekilde kayma \u00e7izikleri de dikkatle incelendi\u011finde 2 nolu faylanmaya ait izlerin 1 nolu faylanmaya ait izleri kesti\u011fi g\u00f6r\u00fclmektedir.<\/span><\/figcaption><\/figure>\n

Kayma kertikleri: <\/strong>\u0130ki kat\u0131 blok fay d\u00fczlemi \u00fczerinde kayarak yer de\u011fi\u015ftirirken, birisi i\u00e7indeki kat\u0131 bir madde, di\u011fer bloktaki d\u00fczlem \u00fczerinde oyuklar kertikler olu\u015fturur. Bu kertikler uzun eksenleri kayma \u00e7iziklerine dik olan yar\u0131m elipslerdir. Bu yar\u0131m elipslerin konveks (i\u00e7 b\u00fckey) yani a\u00e7\u0131k taraflar\u0131 hareketin y\u00f6n\u00fcn\u00fc (olmayan blo\u011fun hareket y\u00f6n\u00fcn\u00fc) g\u00f6sterir.<\/span><\/p>\n

F<\/strong>a<\/strong>y bre\u015fi (milonit): <\/strong>\u0130ki kat\u0131 blok fay d\u00fczlemi \u00fczerinde kayarak yer de\u011fi\u015ftirirken, iki bloktan da kopan da\u011f\u0131lan k\u00f6\u015feli par\u00e7alar ve k\u0131r\u0131nt\u0131lar, bir s\u00fcreksizlik d\u00fczlemi olan fay d\u00fczlemi i\u00e7inde dola\u015f\u0131mda olan sol\u00fcsyonlar vas\u0131tas\u0131yla \u00e7imentolan\u0131r. B\u00f6ylelikle fay d\u00fczleminde ezik, da\u011f\u0131lgan bir zon olu\u015fur. Buna fay bre\u015fi veya milonit zonu denir. Bu zon boyunca yer alt\u0131 sular\u0131 (s\u0131cak-so\u011fuk) y\u00fczeye \u00e7\u0131kar.<\/span><\/p>\n

F<\/strong>a<\/strong>y kili: <\/strong>Fay bloklar\u0131 aras\u0131nda s\u00fcrt\u00fcnmeden dolay\u0131 \u00f6zellikle k\u0131r\u0131nt\u0131lar\u0131n \u00e7ok ince bir \u015fekilde \u00f6\u011f\u00fct\u00fclerek pudra haline getirilmi\u015flerdir. Fay kili olarak adland\u0131r\u0131lan bu pudra halindeki malzeme, fay d\u00fczlemi \u00fczerinde renkli bir bant halinde bulunur. Fay kili bantlar\u0131 minerallerin \u00e7izgi renginde oldu\u011fu gibi faylanmaya kat\u0131lan kat\u0131lan kaya\u00e7lar\u0131n renginden daha farkl\u0131 (a\u00e7\u0131k renkli olarak) bir renkte g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Bu bantlar\u0131 sedimanter bantlardan ay\u0131rt etmenin yolu; sedimanter bantlar tabaka y\u00fczeylerine paralel iken fay kili bantlar\u0131 tabakalar\u0131 belli bir a\u00e7\u0131 ile keserler. Son y\u0131llarda \u00f6zellikle fay kileri \u00fczerinde yap\u0131lan ya\u015fland\u0131rma metodlar\u0131 (izotropic dating) ile faylar\u0131n ya\u015flar\u0131 hassas olarak belirlenebilmektedir.<\/span><\/p>\n

T<\/strong>a<\/strong>v<\/strong>a<\/strong>n blo\u011fu (hanging wall): <\/strong>Fay d\u00fczleminin e\u011fim y\u00f6n\u00fc taraf\u0131ndaki blok, tavan blok olarak adland\u0131r\u0131l\u0131r.<\/span><\/p>\n

T<\/strong>a<\/strong>b<\/strong>a<\/strong>n blok (foot wall): <\/strong>Fay d\u00fczleminin e\u011fim y\u00f6n\u00fcn\u00fcn tersi taraf\u0131ndaki blok, taban blok olarak adland\u0131r\u0131l\u0131r.<\/span><\/p>\n

A<\/strong>t<\/strong>\u0131m (r\u00f6je): <\/strong>Fay d\u00fczlemi \u00fczerinde bloklar\u0131n birbirine g\u00f6re yer de\u011fi\u015ftirme miktar\u0131na at\u0131m denir. At\u0131m, esas itibariyle fay \u00e7izikleri boyunca \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcr.<\/span><\/p>\n

F<\/strong>a<\/strong>y izi (Fay \u00e7izgisi): <\/strong>Fay d\u00fczleminin a\u015f\u0131nmadan sonra yery\u00fcz\u00fc ile yapt\u0131\u011f\u0131 ara kesite fay \u00e7izgisi ad\u0131 verilir.<\/span><\/p>\n

\"\"<\/a>
\u015eekil 5. E\u011fim at\u0131ml\u0131 normal bir fay\u0131n yap\u0131s\u0131n\u0131 g\u00f6sterir blok diyagram. ab: E\u011fim at\u0131m, ac: d\u00fc\u015fey at\u0131m, cb: yatay at\u0131m (Ketin, 1994)<\/span><\/figcaption><\/figure>\n

 <\/p>\n

2<\/strong>. Faylar\u0131n S\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131lmas\u0131<\/strong><\/span><\/p>\n

2<\/strong>.1. Fay D\u00fczlemi \u00dczerinde Kayman\u0131n \u015eekline G\u00f6re S\u0131n\u0131flama<\/strong><\/span><\/p>\n

Fay d\u00fczlemi \u00fczerindeki hareketin yani fay \u00e7iziklerinin \u00e7izdi\u011fi \u015feklin \u00e7izgisel veya e\u011frisel \u015feklinde olu\u015funa g\u00f6re faylar ikiye ayr\u0131l\u0131r.<\/span><\/p>\n

a<\/strong>. Rotasyonlu (D\u00f6nel) faylar: <\/strong>Bu faylarda fay d\u00fczlemi \u00fczerinde yer de\u011fi\u015ftirme d\u00fcz bir \u00e7izgi boyunca olmay\u0131p, e\u011fri \u015feklindedir. Dolay\u0131s\u0131yla bu t\u00fcr faylarda, fay\u0131n her iki blo\u011funda, faylanmadan \u00f6nce birbirine tamamen paralel olan yap\u0131lar\u0131n do\u011frultu ve e\u011fimleri, faylanmadan sonra de\u011fi\u015fir ve paralellik bozulur.<\/span><\/p>\n

\"\"<\/a>
\u015eekil 6. Fay d\u00fczlemi \u00fczerinde rotasyonel (d\u00f6nel) kayma, ab: kayma \u00e7izgisi (Ketin ve Can\u0131tez, 1972).<\/span><\/figcaption><\/figure>\n

b<\/strong>. Translasyonlu (d\u00f6nel olmayan) faylar: <\/strong>Bu faylarda yer de\u011fi\u015ftirme, yani fay \u00e7izgilerinin \u00e7izdi\u011fi \u015fekil, fay d\u00fczleminin do\u011frultusuyla \u00e7e\u015fitli a\u00e7\u0131lar yapan (do\u011frultuya dik, paralel veya verev) d\u00fcz \u00e7izgilerdir. Dolay\u0131s\u0131yla bu faylarda faylanmadan \u00f6nceki yap\u0131lar\u0131n, faylanmadan sonra her iki bloktaki durumlar\u0131 birbirine paraleldir.<\/span><\/p>\n

\"\"<\/a>
\u015eekil 7. Fay d\u00fczlemi \u00fczerinde translasyonlu kayma, ab: kayma \u00e7izgileri olup, d\u00fcz bir \u00e7izgi \u015feklindedir (Ketin-Can\u0131tez,1972)<\/span><\/figcaption><\/figure>\n

2<\/strong>.2. Faylar\u0131n At\u0131m Y\u00f6nlerine G\u00f6re S\u0131n\u0131flamas\u0131<\/strong><\/span><\/p>\n

Bu s\u0131n\u0131flamada, fay d\u00fczlemi \u00fczerindeki yer de\u011fi\u015ftirmenin, fay\u0131n do\u011frultusu ile yapt\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131 ili\u015fkisi, yani d\u00fczlem \u00fczerindeki fay \u00e7iziklerinin fay\u0131n do\u011frultusuna dik, paralel veya verev olu\u015fu kullan\u0131l\u0131r.<\/span><\/p>\n

\uf0b7    E<\/strong>\u011f<\/strong>im at\u0131m; <\/strong>do\u011frultuya dik <\/strong>yer de\u011fi\u015ftirmeyi,<\/span><\/p>\n

\uf0b7    Do\u011frultu at\u0131m; <\/strong>do\u011frultuya paralel <\/strong>yer de\u011fi\u015ftirmeyi,<\/span><\/p>\n

\uf0b7    V<\/strong>e<\/strong>r<\/strong>e<\/strong>v at\u0131m; <\/strong>do\u011frultuya verev <\/strong>yer de\u011fi\u015ftirmeyi g\u00f6sterir.<\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

\"\"<\/a>A<\/strong>. E\u011e\u0130M ATIMLI FAY: <\/strong>Bu fayda yer de\u011fi\u015ftirme fay\u0131n do\u011frultusuna dik, yani e\u011fim y\u00f6n\u00fcndedir. Dolay\u0131s\u0131yla fay \u00e7izikleri fay d\u00fczleminin do\u011frultusuna diktir.1<\/strong>. E\u011fim At\u0131ml\u0131 Normal Fay: <\/strong>Bu fayda, fay\u0131n do\u011frultusuna dik y\u00f6nde tavan blok a\u015fa\u011f\u0131, taban blok yukar\u0131 do\u011fru hareket eder. Bu faylar, \u00e7ekme rejiminin son \u00fcr\u00fcn\u00fc olan yap\u0131lard\u0131r. Fay aynas\u0131 \u00fczerindeki kertiklerin i\u00e7 b\u00fckey taraflar\u0131 hareketin y\u00f6n\u00fcn\u00fc g\u00f6sterir.<\/span><\/p>\n

\"\"<\/a>
\u015eekil 8. a. Faylanmadan \u00f6nceki durum, b. e\u011fim at\u0131ml\u0131 normal fay, c. kesit g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fcnde e\u011fim at\u0131ml\u0131 normal fay (Ketin,1994)<\/span><\/figcaption><\/figure>\n
\"\"<\/a>
\u015eekil 9. Normal fay<\/span><\/figcaption><\/figure>\n

2<\/strong>. E\u011fim At\u0131ml\u0131 Ters Fay: <\/strong>Bu fayda, fay\u0131n do\u011frultusuna dik y\u00f6nde tavan blok yukar\u0131, taban blok a\u015fa\u011f\u0131 do\u011fru hareket eder. Bu faylar s\u0131k\u0131\u015ft\u0131rma rejiminin \u00fcr\u00fcn\u00fc olan yap\u0131lard\u0131r. Fay aynas\u0131ndaki kertiklerin i\u00e7 b\u00fckey taraf\u0131 hareketin y\u00f6n\u00fcn\u00fc g\u00f6sterir.<\/span><\/p>\n

\"\"<\/a>
\u015eekil10. a- E\u011fim at\u0131ml\u0131 ters fay, b- Kesit g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fcnde e\u011fim at\u0131ml\u0131 ters fay<\/span><\/figcaption><\/figure>\n
\"\"<\/a>
\u015eekil 11. E\u011fim at\u0131ml\u0131 ters fay<\/span><\/figcaption><\/figure>\n

B.DO\u011eRULTU ATIMLI FAY: <\/strong>Bu t\u00fcr faylarda yer de\u011fi\u015ftirme, fay d\u00fczleminin do\u011frultusuna paraleldir. Dolay\u0131s\u0131yla fay \u00e7izikleri fay do\u011frultusuna paralel \u00e7iziklerdir. Bu faylar makaslama rejimi \u00fcr\u00fcn\u00fc yap\u0131lard\u0131r. Sa\u011f yanal ve sol yanal olmak \u00fczere iki t\u00fcrl\u00fcd\u00fcr.<\/span><\/p>\n

1. Do\u011frultu At\u0131ml\u0131 Sa\u011f Yanal Fay: <\/strong>Bu t\u00fcr faylarda, fay aynas\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131m\u0131za ald\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, bizim bulundu\u011fumuz blok sola, kar\u015f\u0131 tarafta kalan blok sa\u011fa hareket etmi\u015ftir.<\/span><\/p>\n

\u015eekil 12. Do\u011frultu at\u0131ml\u0131 sa\u011f yanal fay (dekstral)<\/span><\/figcaption><\/figure>\n

2<\/strong>. Do\u011frultu At\u0131ml\u0131 Sol Yanal Fay: <\/strong>Bu t\u00fcr faylarda fay aynas\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131m\u0131za ald\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, bizim bulundu\u011fumuz taraftaki blok sa\u011fa, kar\u015f\u0131 blok sola hareket etmi\u015ftir.<\/span><\/p>\n

\u015eekil 13. Do\u011frultu at\u0131ml\u0131 sol yanal fay (sinistral)<\/span><\/figcaption><\/figure>\n

VEREV ATIMLI FAY: <\/strong>Bu t\u00fcr faylarda yer de\u011fi\u015ftirme, fay d\u00fczleminin do\u011frultusu ile e\u011fim y\u00f6n\u00fc aras\u0131nda bir y\u00f6ndedir. Fay \u00e7izikleri fay d\u00fczleminin do\u011frultusu ile dar a\u00e7\u0131 yapar. Verev at\u0131ml\u0131 faylar, normal ve ters olmak \u00fczere iki t\u00fcrl\u00fcd\u00fcr.<\/span><\/p>\n

1. Verev at\u0131ml\u0131 normal fay: <\/strong>Bu t\u00fcr faylarda, tavan blok, fay d\u00fczleminin do\u011frultusu ile e\u011fim y\u00f6n\u00fc aras\u0131nda bir y\u00f6nde a\u015fa\u011f\u0131 ve yana do\u011fru, taban blok ise yukar\u0131 ve di\u011fer yana do\u011fru hareket eder. Bu t\u00fcr faylar, \u00c7ekme ve makaslama rejimlerinin birlikte i\u015flemesi ile olu\u015fur.<\/span><\/p>\n

\"\"<\/a>
\u015eekil 14. Verev at\u0131ml\u0131 normal fay (Ketin,1994)<\/span><\/figcaption><\/figure>\n

2<\/strong>. Verev At\u0131ml\u0131 Ters Fay: <\/strong>Bu t\u00fcr faylarda, tavan blok, fay d\u00fczleminin do\u011frultusu ile e\u011fim y\u00f6n\u00fc aras\u0131nda bir y\u00f6nde yukar\u0131 ve yana do\u011fru, taban blok ise a\u015fa\u011f\u0131 ve di\u011fer yana do\u011fru hareket eder. Bu t\u00fcr faylar, S\u0131k\u0131\u015ft\u0131rma ve makaslama rejimlerinin birlikte i\u015flemesi ile olu\u015fur.<\/span><\/p>\n

\"\"<\/a>
\u015eekil 15. Verev at\u0131ml\u0131 ters fay (Ketin,1994)<\/span><\/figcaption><\/figure>\n

2<\/strong>.3.  Faylar\u0131n Mekanik \u00d6zellikleri Bak\u0131m\u0131ndan S\u0131n\u0131flamas\u0131<\/strong><\/span><\/p>\n

Faylanma, kat\u0131la\u015fm\u0131\u015f kaya\u00e7larda k\u0131r\u0131lma sonras\u0131, kesme y\u00fczeyleri boyunca bloklar\u0131n birbirine g\u00f6re yer de\u011fi\u015ftirmesi sonucu olu\u015fur. Bu yer de\u011fi\u015ftirme, tamamen, fay d\u00fczlemi ya da fay aynas\u0131 denilen d\u00fczlem \u00fczerinde geli\u015fir.<\/span><\/p>\n

Faylar, mekanik bak\u0131m\u0131ndan olu\u015fumu ve t\u00fcrleri itibariyle yer kabu\u011fundaki \u00fc\u00e7 asal gerilmeye ba\u011fl\u0131 olarak geli\u015firler. \u00dc\u00e7 boyutlu bir ortamda P1= En b\u00fcy\u00fck, P2= Orta ve P3= En k\u00fc\u00e7\u00fck asal gerilmelerdir. Bu asal gerilmelerin konumlar\u0131 mekanik bak\u0131mdan fay t\u00fcrlerinin olu\u015fumlar\u0131n\u0131 sa\u011flar.<\/span><\/p>\n

\"\"<\/a>
\u015eekil16. Faylar\u0131n asal gerilme y\u00f6nleriyle olan ba\u011flant\u0131lar\u0131: a: Normal fay, b: Ters fay veya bindirme fay\u0131, c: Sa\u011f y\u00f6nl\u00fc y\u0131rt\u0131lma fay\u0131 veya do\u011frultu at\u0131ml\u0131 fay, d: Sol y\u00f6nl\u00fc y\u0131rt\u0131lma fay\u0131. P1= En b\u00fcy\u00fck, P2= Orta ve P3= En k\u00fc\u00e7\u00fck asal gerilmelerdir. P2 her hal i\u00e7in fay d\u00fczlemi \u00fczerinde bulunur. a ve b\u2019 de P2 yatay durumlu, c ve d\u2019 de dikey durumludur (Ketin, 1994\u2019 den derleyen Tutkun,1999\u2019 dan al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r)<\/span><\/figcaption><\/figure>\n

Faylar, mekanik \u00f6zellikleri bak\u0131m\u0131ndan \u00fc\u00e7 gruba ayr\u0131l\u0131r:<\/span><\/p>\n

1<\/strong>– Normal Fay (Gravite fay\u0131, Tansiyon fay\u0131)<\/strong><\/span><\/p>\n

2<\/strong>– Ters fay (Bindirme fay\u0131)<\/strong><\/span><\/p>\n

3<\/strong>– Do\u011frultu at\u0131ml\u0131 fay (Y\u0131rt\u0131lma fay\u0131)<\/strong><\/span><\/p>\n

Bu fay t\u00fcrleri, \u00fc\u00e7 asal gerilme y\u00f6n\u00fcn\u00fcn yery\u00fcz\u00fcne g\u00f6re farkl\u0131 konumlarda bulunmalar\u0131na g\u00f6re olu\u015furlar. Olu\u015fan fay d\u00fczlemleri daima P2 orta asal gerilme y\u00f6n\u00fcne paralel olarak geli\u015fir.<\/span><\/p>\n

P<\/strong>1 <\/strong>d<\/strong>\u00fc<\/strong>\u015fe<\/strong>y<\/strong>, P2 ve P3 yatay konumda ise Normal faylar, P3 d\u00fc\u015fey, P1 ve P2 yatay konumda ise Ters faylar,<\/strong><\/span><\/p>\n

P<\/strong>2 <\/strong>d<\/strong>\u00fc<\/strong>\u015fe<\/strong>y<\/strong>, P1 ve P3 yatay konumda ise Do\u011frultu at\u0131ml\u0131 faylar olu\u015fur.<\/strong><\/span><\/p>\n

Genel olarak normal faylar\u0131n e\u011fimi 45\u00b0 den b\u00fcy\u00fck, Ters faylar\u0131n e\u011fimi 45\u00b0 den k\u00fc\u00e7\u00fck, do\u011frultu at\u0131ml\u0131 faylar\u0131n e\u011fimi ise dik veya dike yak\u0131nd\u0131r.<\/span><\/p>\n

A<\/strong>– Normal Faylar (Gravite Faylar\u0131)<\/strong><\/span><\/p>\n

Bu faylar, \u00e7ekme rejiminin etkili oldu\u011fu b\u00f6lgelerde \u00e7ekme kuvvetlere dik uzan\u0131ml\u0131 birbirine paralel olarak uzanan \u00e7ok say\u0131da faylard\u0131r. Bu faylar\u0131n tavan bloklar\u0131 a\u015fa\u011f\u0131, taban bloklar\u0131 yukar\u0131 do\u011fru hareket eder. B\u00f6ylelikle morfolojik olarak yukar\u0131 hareket eden bloklar y\u00fckselim yani da\u011flar \u015feklinde horst<\/strong>lar\u0131, a\u015fa\u011f\u0131 d\u00fc\u015fen bloklar al\u00e7ak, d\u00fcz alanlar\u0131 yani ovalar \u015feklinde grabenleri<\/strong> olu\u015fturur.<\/span><\/p>\n

\"\"<\/a>
\u015eekil 17. Normal faylanma sonucu olu\u015fan Horst ve grabenler<\/span><\/figcaption><\/figure>\n

Horst ve graben yap\u0131lar\u0131 birbirini izlerler. Bat\u0131 Anadolu\u2019 da \u00e7ekme rejimi etkisiyle olu\u015fan Marmara denizi, \u0130zmit k\u00f6rfezi, Gediz, B\u00fcy\u00fck Menderes, K\u00fc\u00e7\u00fck Menderes ovalar\u0131 grabenler, bunlar\u0131n aras\u0131ndaki yakla\u015f\u0131k Do\u011fu-Bat\u0131 uzan\u0131ml\u0131 da\u011flar horstlar\u0131 olu\u015fturur.<\/span><\/p>\n

Baz\u0131 durumlarda horstlar\u0131 olu\u015fturan kaya\u00e7lar dayan\u0131ms\u0131z kaya\u00e7lar olabilmektedir. Buralarda a\u015f\u0131nma \u00e7ok daha h\u0131zl\u0131 olaca\u011f\u0131 i\u00e7in asl\u0131nda bir y\u00fckselim olmas\u0131 gereken horslar al\u00e7ak topografya, grabenler ise y\u00fcksek morfoloji olu\u015fturabilirler. Bu olaya Morfoloji Terslenmesi <\/strong>veya R\u00f6lyef Terslenmesi <\/strong>denir.<\/span><\/p>\n

\"\"<\/a>
\u015eekil 18. Normal faylanma, graben ve horst olu\u015fumu. Tabaka serilerinin farkl\u0131 derecelerde a\u015f\u0131nmalar\u0131 nedeniyle, grabenler topografik olarak y\u00fckseltileri, horstlar ise \u00e7ukurluklar\u0131 meydana getirmi\u015flerdir. 11 ve 12 numaral\u0131 tabakalar dayan\u0131kl\u0131 kumta\u015f\u0131 ve kuvarsitlerdir (Ketin, 1994)<\/span><\/figcaption><\/figure>\n

Bir grabeni yani ovay\u0131 iki taraf\u0131ndan s\u0131n\u0131rlayan faylara Kenar fay\u0131 <\/strong>denir. Bu ana fay olu\u015furken fay\u0131n taban ve tavan bloklar\u0131na ana fayla ayn\u0131 t\u00fcrde yani e\u011fim at\u0131ml\u0131 normal fay olarak geli\u015fen basamaklar olu\u015fturacak \u015fekilde, \u00e7ok derinlere kadar inmeyen birbirine paralel k\u00fc\u00e7\u00fck faylar olu\u015fur. Ana fay\u0131n tavan blo\u011funda geli\u015fen ve ana fay ile aksi tarafa e\u011fimli olan bu faylara Antitetik faylar, <\/strong>ana fay\u0131n taban blo\u011funda geli\u015fen ve ana fay ile ayn\u0131 tarafa e\u011fimli olan faylara da Sintetik faylar <\/strong>ad\u0131 verilir.<\/span><\/p>\n

\"\"<\/a>
\u015eekil 19. Bir grabenin kenar fay\u0131 (f) ve buna ba\u011fl\u0131 sintetik (s) ve antitetik (a) faylar (Ketin, 1994)<\/span><\/figcaption><\/figure>\n

Basamakl\u0131 faylarda ve antitetik faylarda bazen hareket eden bloklar\u0131n bir kenar\u0131 y\u00fckselir, yukar\u0131 kalkar. B\u00f6ylelikle d\u00fcz ova \u015feklindeki grabenlerde katman serileri ya da formasyonlar\u0131n yatay konumlar\u0131, faya yak\u0131n b\u00f6lgelerde 5\u00b0-10\u00b0 lik e\u011fimli hale ge\u00e7er. Bu deformasyon bir k\u0131vr\u0131lma olmay\u0131p tamamen basamakl\u0131 antitetik faylar\u0131n derinlere do\u011fru kavisli bir hal almas\u0131 nedeniyle olu\u015fan bir yap\u0131d\u0131r. Bu olaya Tilting <\/strong>ad\u0131 verilir. Derinlere do\u011fru e\u011fim kazanan bu faylara da Listrik fay <\/strong>ad\u0131 verilir. Y\u00fczeyden derinlere do\u011fru e\u011fimi hi\u00e7 de\u011fi\u015fmeyen basamakl\u0131 faylara D\u00fcz fay <\/strong>denir. D\u00fcz faylarda tilting olay\u0131na rastlanmaz.<\/span><\/p>\n

\"\"<\/a>
\u015eekil 20. Basamakl\u0131 faylar ve \u201ctilting\u201d (kenar kalkmas\u0131) olay\u0131: a\u2019 da basamakl\u0131 faylar birbirine paralel ve d\u00fcz, burada tilting yok, b\u2019 de ise; fay d\u00fczlemleri kavislidir. Burada tilting olay\u0131 meydana gelmi\u015f bloklar\u0131n fayla s\u0131n\u0131rl\u0131 olan kenarlar\u0131 bir miktar yukar\u0131<\/span>
kalkm\u0131\u015ft\u0131r (Ketin ve Can\u0131tez, 1973)<\/span><\/figcaption><\/figure>\n

 <\/p>\n

\"\"<\/a>
\u015eekil 21. Fay d\u00fczleminin e\u011fimi ve tilting ili\u015fkisi: a) Sabit e\u011fimli fay d\u00fczlemleri, b) Derinlere do\u011fru kavislenen listrik faylar (tilting var) (Karaman\u2019dan derleyen Tutkun,1999\u2019 dan derlenmi\u015ftir.)<\/span><\/figcaption><\/figure>\n

B- Ters Faylar (Bindirme Faylar\u0131)<\/strong><\/span><\/p>\n

Bu t\u00fcr faylarda, tavan blok fay d\u00fczlemi \u00fczerinde taban blo\u011fa g\u00f6re yukar\u0131 do\u011fru hareket etmi\u015ftir. Bu suretle iki blok birbirine yakla\u015f\u0131r, biri di\u011ferinin \u00fczerine do\u011fru bindirir, dolay\u0131s\u0131yla alttan gelen ya\u015fl\u0131 katmanlar di\u011fer bloktaki gen\u00e7 katmanlar\u0131n \u00fczerinde g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Mekanik olarak s\u0131k\u0131\u015ft\u0131rma rejimi  \u00fcr\u00fcn\u00fc olan bu  faylar ile k\u0131vr\u0131mlanma aras\u0131nda s\u0131k\u0131 bir ba\u011flant\u0131 vard\u0131r. K\u0131vr\u0131mlanma ile k\u0131salan ve kal\u0131nla\u015fan kabukta, ters faylanma devam\u0131 ile k\u0131salma ve kal\u0131nla\u015fma devam eder. \u00c7o\u011funlukla bu faylar devrik bir antiklinalin dik kanad\u0131 \u00fczerinde geli\u015fir.<\/span><\/p>\n

\"\"<\/a>
\u015eekil 22. Bir bindirme fay\u0131n\u0131n geli\u015fimi: a: en ya\u015fl\u0131 d: en gen\u00e7 katman\u0131 karakterize etmektedir. b\u2019 nin taban\u0131 boyunca geli\u015fen bir bindirme fay\u0131 sonucunda bindiren tabakalar b, c ve d bindirme y\u00fczeyi boyunca a, b, c ve d den olu\u015fan tabaka serisinin \u00fczerine itilmi\u015flerdir. Sonu\u00e7ta stratigrafik olarak d tavan y\u00fczeyinin alt\u0131nda bulunmas\u0131 gereken b,c ve d katmanlar\u0131 d nin \u00fczerine \u00e7\u0131km\u0131\u015f, b\u00f6ylelikle resmin sa\u011f taraf\u0131nda kabuk k\u0131sal\u0131p kal\u0131nla\u015fm\u0131\u015ft\u0131r (Press ve Siever,1978\u2019 den de\u011fi\u015ftirilmi\u015ftir).<\/span><\/figcaption><\/figure>\n

Fay d\u00fczleminin e\u011fim miktar\u0131na g\u00f6re bu faylar, a\u015fa\u011f\u0131daki adlar\u0131 al\u0131rlar:<\/span><\/p>\n